Onder het kopje ‘Drugsbeleid aangescherpt’ meldt de krant van wakker Nederland op pagina 3:

“Daarnaast komt er een aanscherping van het drugsbeleid. De in- en uitvoer van softdrugs moet voortaan net zo hard worden aangepakt als de in- en uitvoer van harddrugs. Bovendien wordt er landelijk een pasjessysteem ingevoerd voor coffeeshops om buitenlands drugstoerisme aan banden te leggen.”

Op 30 augustus riep de VOC de Tweede Kamer op na  2½ jaar uitstel eindelijk te debatteren over het cannabisbeleid. In een brandbrief aan Kamervoorzitter Gerdi Verbeet hekelt Freek Polak namens de VOC de steeds verder opgevoerde repressie. Citaat: “Daarbij wordt bewust gekozen voor de aanpak van randverschijnselen en niet van het probleem zelf. Een heilloze weg: recente ervaringen in Bergen op Zoom en Roosendaal laten opnieuw zien dat repressie en zero tolerance meer kwaad dan goed doen.”

Ondertussen wordt het werkelijke probleem, de illegale aanlevering van de coffeeshops, buiten beschouwing gelaten. Invoering van verplichte pasjes voor elke coffeeshopbezoeker zal overlast veroorzaken en illegale dealers en drugsrunners een nog beter belegde boterham opleveren. Daarnaast betekent zo’n verplichte pas discriminatie van cannabisconsumenten ten opzichte van consumenten van alcohol en tabak, roesmiddelen met grotere gezondheidsrisico’s. Door de te verwachten toename van cannabisverkoop in het illegale circuit zal de scheiding van de markten van soft en hard drugs nog verder onder druk komen te staan.

Een week geleden berichtte NRC/Handelsblad:
“In internationale vergelijkingen staat het zuipen van Nederlandse kinderen aan de top. De Gelderse kinderarts R. Engels legde nog eens de schadelijke werking uit van alcohol op het tienerbrein. Dat groeit langer door dan altijd werd gedacht, zelfs tot het 24e jaar. Het slempen van tieners remt de ontwikkeling van de hippocampus en de amygdala voor het geheugen, zelfbeheersing en het denken op de lange termijn. Na wat biertjes vergeet een leerling al snel het huiswerk van die avond. Deze alarmerende wetenschappelijke vondsten zouden aanleiding moeten zijn voor verhoging van de drinkleeftijd tot achttien jaar. (…) Maar dankzij een effectieve lobby van Heineken en co heeft de Kamer dat nooit aangedurfd. Het bederven van tienerbreinen past niet bij een kennissamenleving, maar er wordt wel geld mee verdiend.”

Over het alcoholbeleid van een nieuw rechts kabinet is vooralsnog niets uitgelekt.
Het doet denken aan dat liedje van Joop Visser, ‘Heineken is een harddrugdealer‘:

Laat je toch niet belazeren, laat je toch niet verneuken
Heineken is een harddrugdealer
En zolang de Haagse hufters liever hennep strafbaar stellen
Zit Heineken schijnheilig thuis
En telt zijn centen

Still uit de Canna Care reclame

In de commercial, gedraaid in zwart wit, vertelt een aantal patiënten hoe cannabis hun kwaliteit van leven heeft verbeterd. In het spotje is geen wietblad of cannabisplant te zien. Een bewuste keuze, vertelde directrice Lanette Davies van Canna Care in een nieuwsreportage van KTXL, de Californische zender die de reclame uitzond: “I’m not looking at getting people high, I’m looking at getting people well.”
Davies -een toegewijd christen- ontdekte de medicinale kracht van cannabis vanwege de zeldzame botten-ziekte van haar dochter. Geen enkel voorgeschreven medicijn had resultaat, cannabis wel.

Still uit de Canna Care reclame

Davies’ dochter is een van de Canna Care klanten die in de reclame te zien zijn. In de nieuwsreportage benadrukt haar moeder dat zij geen voorstander is van recreatief cannabisgebruik. Het gaat haar alleen om een goede regulering van mediwiet. Op dit moment hebben veertien Amerikaanse staten een wettelijke regeling voor medicinale cannabis. Het aantal dispensaries is explosief gestegen sinds president Obama vlak na zijn aantreden landelijke politieorganisaties verbood invallen te doen bij dispensaries die volgens lokale wetten zijn toegestaan.Volgens een peiling van ABC News van januari 2010 vindt 81 procent van de Amerikanen dat medicinale cannabis landelijk gelegaliseerd moet worden.

Bekijk hieronder het tv-spotje en de KTXL-reportage:

VOC-er Joep Oomen in actie bij de achterdeur (© Gonzo media)

Behalve een zes man sterke VOC-delegatie waren fotografen van persbureaus ANP en WFA en maandblad EssensiE aanwezig. Kort voor het foto-moment hadden VOC-ers Freek Polak en Joep Oomen de brief aan Gerdi Verbeet afgeleverd bij de Griffie van de Tweede Kamer. (klik hier voor een PDF-versie van de brief)

De laatste keer dat de Tweede Kamer serieus debatteerde over het drugsbeleid was op 6 maart 2008. Sindsdien zijn geplande debatten steeds uitgesteld. Na de val van het kabinet werd drugsbeleid controversieel verklaard: de verantwoordelijkheid voor een nieuwe drugsnota is doorgeschoven naar een nieuwe regering.  Het parlement staat nu dus al meer dan 2½ jaar buiten spel.

© Gonzo media

Met regulering is letterlijk en figuurlijk veel te winnen: eerder dit jaar berekende een werkgroep van het ministerie van financiën dat legalisering van de teelt van cannabis de schatkist ruim 8 miljoen euro per week zou opleveren.

Maar in plaats van reguleren is criminaliseren de trend. Na jaren van gedogen van de achterdeur wordt het functioneren van coffeeshops praktisch onmogelijk gemaakt, zowel door toenemende repressie rond de voordeur, als door een zero tolerance aanpak van de achterdeur. Dat is een radicale wijziging van het drugsbeleid, doorgevoerd zonder overleg met de Kamer.

Hetzelfde geldt voor de aangekondigde ‘pilotprojecten’ met coffeeshops op lokaal niveau. Geen van deze projecten richt zich op het echte probleem: de illegale aanlevering. Het kabinet financiert slechts projecten die gericht zijn op de voordeur: meer controle, toegangsverbod voor buitenlanders, verhoging van de leeftijdsgrens etc.

Een heilloze weg, benadrukt Freek Polak namens de VOC in de brief aan Verbeet: “Voor de VOC en een meerderheid van de Nederlandse bevolking is het zonneklaar: we moeten cannabis niet nog verder criminaliseren, maar deugdelijk reguleren.” Verschillende media besteedden aandacht aan de actie, o.a. dagblad Metro, BNN radio, FunX radio, Omroep West en E-TV.

Klik hier voor een reportage over de actie op E-TV.

Kort videoverslag door VOC-er Darpan van Kuik (Canna Embassy):

VOC-er Freek Polak (rechts) en Dries van Agt bij de uitreiking van de Cannabis Cultuurprijs 2009 (© Gonzo media)

Alle tegenstanders van het cannabisverbod en sympathisanten van de VOC zijn van harte welkom mee te doen aan de actie: we verzamelen om 11.00 uur op Hofplaats 1, Den Haag.

In de brief aan Kamervoorzitter Gerdi Verbeet (PvdA) hekelt de VOC de manier waarop het demissionaire kabinet Balkenende invulling geeft aan het drugsbeleid. Namens de VOC schrijft Freek Polak: “Daarbij is sprake van onverantwoorde keuzes die de schatkist veel geld kosten, schade berokkenen aan de volksgezondheid en de openbare orde en die geen recht doen aan de adviezen die de regering de afgelopen jaren heeft gekregen van verschillende instanties en commissies.”

NRC/Handelsblad 4 februari 2010

De Tweede Kamer debatteerde voor het laatst serieus over het drugsbeleid op 6 maart 2008. Sindsdien zijn geplande debatten steeds uitgesteld. Na de val van het kabinet werd drugsbeleid controversieel verklaard en de verantwoordelijkheid voor een nieuwe drugsnota doorgeschoven naar de nieuwe regering.  “Daarmee staat het parlement nu ruim 2,5 jaar buitenspel in de besluitvorming over een thema waarover grote maatschappelijke onrust en onvrede bestaat. ” Eerder dit jaar berekende een werkgroep van het ministerie van financiën dat legalisering van de teelt van cannabis de schatkist ruim 8 miljoen euro per week zou opleveren.

Na jaren van gedogen van de achterdeur wordt het functioneren van coffeeshops nu feitelijk onmogelijk gemaakt, zowel door toenemende repressie rond de voordeur, als door een zero tolerance aanpak van de achterdeur.

Polak: “Dit is een radicale wijziging van het drugsbeleid, die niet strookt met de inhoud van de Hoofdlijnenbrief. Bovendien wordt deze wijziging doorgevoerd zonder dat de Kamer een overeenkomstig besluit heeft genomen.”

De VOC hekelt de geplande ‘pilotprojecten’ met coffeeshops op lokaal niveau. Geen van deze projecten richt zich op het echte probleem: de illegale aanlevering. Het kabinet financiert slechts projecten die gericht zijn op de voordeur: meer controle, toegangsverbod voor buitenlanders, verhoging van de leeftijdsgrens etc. Een heilloze weg: “Voor de VOC en een meerderheid van de Nederlandse bevolking is het zonneklaar: we moeten cannabis niet nog verder criminaliseren, maar deugdelijk reguleren.”

Klik hier voor een PDF van het persbericht over de actie

Klik hier voor een PDF van de brief aan Kamervoorzitter Gerdi Verbeet

Het portret is een aflevering van een serie over verenigingen in Nederland die Gordts en schrijver Marcel van Roosmalen voor de krant hebben gemaakt. Gordts woonde op 18 augustus een VOC-vergadering bij in het Amsterdamse Cannabis College en begint haar reportage als volgt:

“De Oudezijds Achterburgwal. Je hebt mensen die bij het horen van die straatnaam meteen de hoerenbuurt voor zich zien, en je hebt er die slechts denken aan de Universiteit van Amsterdam. Ik ben een braaf Belgje, en nu Googlemaps me steeds dieper de rosse buurt in drijft, schrik ik. Had ik mijn zonnebril maar op!”

Joep Oomen (© Gonzo media)

Aangekomen bij het Cannabis College constateert Gordts dat het daar ‘niet echt naar wiet’ ruikt: “Het Cannabis College lijkt er vooral op gebrand te laten zien wat er nog méér met hennep wordt gedaan.” De aanwezige VOC-ers zitten ‘keurig aan de koffie’. “De man die zich fronsend over een oude laptop heeft gebogen, lijkt me -ik weet niet, hoor- een beetje saai. De meneer naast hem heeft wat weg van mijn bejaarde buurman. Gestreken overhemd, goudomrand brilletje. Ik bespeur een zekere ontgoocheling bij mezelf.”

De schrijfster besluit in te grijpen en vraagt om een ‘voorstelrondje’. “Namen en leeftijden noteren, voor enige houvast. De man met de laptop blijkt Joep Oomen (48) te heten en als voorzitter te fungeren. Dat betekent niet dat hij ook daadwerkelijk voorzitter is. “Want”, doceert een andere meneer zijnde gepensioneerd psychiater Freek Polak (68), “wij zijn geen vereniging.” Geen vereniging. Dat zal de redactie leuk vinden. “Nee, wij zijn een vereniging in oprichting”, zegt de man met de button, de in cannabis gespecialiseerde journalist Derrick Bergman (39), “maar echt opgericht worden we waarschijnlijk nooit.”

De VOC vergadert in het Cannabis College, 18 augustus 2010. Links op de foto Emily Gordts (© Gonzo media)

Joep Oomen vertelt over de geschiedenis van de vereniging: “De VOC is ontstaan in december 2008, vlak na het Cannabis Tribunaal in Den Haag. Er is in het Nederlandse parlement geen discussie over het cannabisverbod, terwijl dat de belastingbetaler 8 miljoen euro per week kost en voor heel wat maatschappelijke onrust zorgt.”

Gordts plugt uitdrukkelijk de VOC-site in haar subtiel ironische reportage: “Ik zou zeggen: slaat u er de website van de VOC eens op na. Ja, ik ga de URL nadrukkelijk noemen, want op de keper beschouwd ben ik het met deze mensen eens. Op www.voc-nederland.org vindt u alle details, inclusief 18 negatieve effecten van het cannabisverbod.”

V.l.n.r.: Joep Oomen, Freek Polak, Rowena Huijbregts, Myranda Bruin, Tom Selevsek (© Gonzo media)

Een dag later hikt de schrijfster aan tegen de deadline. “Wat moet ik nou? Ik bel Derrick. Hij is journalist en begrijpt wellicht dat ik in de penarie zit. We praten lang over het cannabisverbod. Klinkklare onzin, in stand gehouden door halve leugens. (…) Ja, ik begin het te snappen. Ik kan nu ook wel een paar redenen noemen waarom het cannabisverbod zo snel mogelijk moet worden opgerookt. Ga ik niet doen. Zoals dat wel vaker gaat, is de praktijk een stuk interessanter dan de theorie. Derrick heeft drie zonen, van wie twee van alcohol- en wietverwelkomende leeftijd. Drinken doen ze nauwelijks. De zestienjarige -van het genre ‘pa, je doet maar’- moet niets hebben van cannabis. Zijn broer van achttien verdampt af en toe wat wiet in een vaporizer, de gezondste manier om het binnen te krijgen. Engeltjes dus, die drie Bergmannetjes.”

Links documentairemaker Michaël Schaap, die de registratie van het Cannabis Tribunaal 2010 maakt. (© Gonzo media)

“Maar luister. Laatst kreeg Derrick de beide zonen van vrienden over de vloer. Gezellig samen in de woonkamer, niets aan de hand. Derrick begon een joint te rollen. En wat denk je? Die jongens -15 en 17- konden hun ogen niet van zijn rollende vingers afhouden. O, mochten ze ruiken? Voelde het goed? Hoe snel werd-ie stoned? Ze vroegen nog nét niet om een hijsje. Wat een belangstelling! Bijna obsessief, man. ‘Wat vindt jullie vader eigenlijk van blowen?” vroeg Derrick. “Die flikkert ons er direct uit als we ook maar een joint aanraken.” Cannabisverbod opheffen? Ik zeg: doen!”

Het hele artikel, met fraaie foto van David Galjaard en Christian van der Kooy, is verschenen in NRC.next van 26 augustus 2010

Beeld: Algemeen Dagblad

Peter de Jonge, ad interim hoofdredacteur van het AD, schrijft in de krant van 24 augustus:
“De drie partijen, VVD, CDA en PVV, die onderhandelen over de vorming van een kabinet hebben met elkaar gemeen dat ze een streep willen zetten door het typisch Nederlandse gedoogbeleid. Als het doel is overlast voor burgers bestrijden, valt dit te prijzen. Maar er zijn vast andere middelen te bedenken. Want sluiting van coffeeshops betekent niet dat het gebruik van softdrugs ineens stopt. Het leidt tot een situatie van ver voor de min of meer geregelde verkoop toen de handel illegaal was. Verkoop door koeriers op sinistere plekken is geen goed alternatief.”

Coffeeshop De Apotheker in Eindhoven (© Gonzo media)

Volledige legalisering is volgens de krant ‘gezien het beleid in andere Europese landen een stap te ver’, maar heeft tal van voordelen: “Er is controle op kwaliteit en sterkte. Ook wordt het kweken uit de illegaliteit gehaald, zodat ook daar toezicht mogelijk is. En de politie wordt niet belast met de opsporing van iets dat we aan de andere kant door de vingers zien.” Conclusie: het onderwerp zal altijd controversieel blijven, ‘maar de deuren sluiten lijkt op dit moment niet de verstandigste maatregel.’

Verderop in de krant schrijven verslaggevers Paul van der Zanden en Hans van Soest:
Coffeeshops gaan barre tijden tegemoet. De rechtse partijen die onderhandelen over een nieuw kabinet willen alledrie afrekenen met het huidige gedoogbeleid voor soft drugs. “Stoere praat, maar het lost de problemen niet op,” vinden tegenstanders.
Liefhebbers van een joint houden hun hart vast nu VVD en CDA een minderheidskabinet willen smeden met gedoogsteun van de PVV. “Dit is voor ons de slechtst denkbare combinatie,” zegt Derrick Bergman van de VOC, een belangenclub voor coffeeshops en gebruikers van softdrugs. “Deze partijen willen het succes van het Nederlandse gedoogbeleid bij het grofvuil zetten.”

Klik hier voor een PDF van het hoofdcommentaar en het artikel ‘Coffeeshops krijgen het zwaar’

Beeld: VOC

In Bergen op Zoom en Roosendaal zijn sinds september vorig jaar alle coffeeshops gesloten, ondanks waarschuwingen dat dit zou leiden tot meer straathandel en de bijbehorende vermenging van de markten van soft en hard drugs.
Spitsnieuws schrijft op 4 augustus:

“Het gebruik van harddrugs onder jongeren in de regio Bergen op Zoom en Roosendaal is sterk gestegen. Ook zou de illegale handel in drugs zijn gegroeid. Dat zou staan in het nog vertrouwelijke rapport ‘Daadkrachtig Drugsbeleid’, dat de resultaten bevat van een onderzoek naar drugsgebruik en het beleid in 26 West-Brabantse gemeenten.”

D66-raadslid Esther Slootweg reageert bezorgd: “Jeugd stapt over van soft- naar harddrugs, mede omdat de handel nu via straatdealers gaat. Dit is slecht te controleren en de handel verplaatst zich razendsnel.”

Klik hier voor het originele bericht en de ruim honderd reacties. Zoals deze van een inwoner van Bergen op Zoom:

“Moewahahahahaha. Daadkrachtig! Ik woon in Bergen op Zoom en de shops zijn gesloten ivm de zogenaamde ‘overlast’ van drugstoeristen. Dit kwam in de praktijk enkel neer op het feit dat je niet voor je eigen deur kon parkeren. Maar thanks gemeente, nu kan de jeugd alle benodigdheden bij dezelfde persoon halen. Scheelt weer tijd, hebben ze meer tijd over voor school.”

Ernst Hirsch Ballin (© Gonzo media)

De voorgestelde wet richt zich niet op de hennepteelt zelf, maar op zogenaamde voorbereidings- of bevorderingshandelingen, die zich in Hirsch Ballin’s woorden “afspelen in een voorfase, voorafgaand aan de daadwerkelijke overtreding van de Opiumwet”. Er hoeft dus nog geen stek of wietzaadje de grond in te zijn gegaan om al strafbaar te zijn. Op 2 april vroeg Hirsch Ballin advies over zijn wetsvoorstel aan de Raad voor de Rechtspraak, de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR).

De NVvR kwam als eerste met haar advies en liet weinig heel van het voorstel. Het is haar vooral een doorn in het oog dat de minister niet duidelijk maakt of het wetsvoorstel alleen de grootschalige hennepteelt betreft of ook de kleinschalige. ‘Ter vermijding van discussies in de rechtszaal zou de NVvR graag zien dat dit uitdrukkelijk wordt opgenomen in de doelstelling van het wetsvoorstel.’

Sticker van ENCOD

De “considerans” bij het wetsvoorstel maakt de zaken nog onduidelijker. Daarin stelt Hirsch Ballin dat zijn wet wenselijk is voor “een effectieve bestrijding van de illegale productie van cannabis, die het nationale gebruik sterk overstijgt”. Terecht vraagt de NVvR: ‘Betekent dit dat het wetsvoorstel alleen ziet op bestrijding van grootschalige illegale hennepteelt die bestemd is voor de export of is hier iets anders bedoeld? De huidige formulering van de considerans leidt tot onduidelijkheid met betrekking tot hoe het wetsvoorstel dient te worden uitgelegd.’

In keurig juridisch jargon concludeert de NVvR dat de wet overbodig is: ‘De NvVR vraagt zich echter af wat precies de toegevoegde waarde is van dit wetsvoorstel ten opzichte van het huidige recht. (…) Afgezien van eventuele ruimere mogelijkheden in verband met de opsporing is het de NvvR niet duidelijk welke lacunes er in de strafwet zouden zijn ten aanzien van de strafrechtelijke aansprakelijkheid van het voorbereiden en faciliteren van grootschalige hennepteelt.’ Oftewel: grootschalige teelt kan al lang worden aangepakt, daarvoor is deze nieuwe wet niet nodig.

Highlife hennepbeurs 2006 in de RAI Amsterdam (© Gonzo media)

De VNG is iets milder in haar oordeel, maar plaatst wel een paar kritische kanttekeningen. ‘Het mag niet onopgemerkt blijven dat het gedogen van vergelijkbare handelingen door tuincentra of soortgelijke bedrijven een grijs gebied creëert, dat misverstanden in de hand werkt en het gelijkheidsbeginsel ongewenst op spanning zet. Tuincentra kunnen in de verleiding komen om bij een toenemende vraag grootschaliger bepaalde producten aan te bieden en omgekeerd bestaat de mogelijkheid dat growshops hun assortiment dusdanig uitbreiden dat zij aan te merken zijn als tuincentrum.’

© Gonzo media

Ook zien de gemeenten de bui al hangen als het gaat om de handhaving van alweer een nieuwe repressieve wet uit Den Haag: ‘Het voorstel levert enige onduidelijkheid op als het gaat om toezicht en handhaving. De ervaring leert, met het nog recent doorgevoerde ‘paddoverbod’, dat gemeenten in toenemende mate verantwoordelijk worden gesteld voor het toezicht op door de wetgever strafbaar gestelde handelingen.’

De Raad voor de Rechtspraak levert meer fundamentele kritiek op de growshopwet. ‘De Raad vraagt zich of of in de Memorie van Toelichting (MvT) voldoende aandacht wordt besteed aan de reikwijdte van de strafrechtelijke aansprakelijkheid en de onderzoeksbevoegdheden onder het bestaande regime en aan de praktische kant van het bewijs.’ Of in gewoon Nederlands: met de nieuwe wet zijn wel heel veel mensen potentieel strafbaar, terwijl het bewijs van hun eventuele schuld nauwelijks rond te krijgen is.

Zo stelt Hirsch Ballin dat de in growshops aangeboden producten “geheel in de sleutel staan van de hennepteelt”. Maar volgens de Raad is het nog maar helemaal de vraag “of de rechter hiervan in de strafrechtelijke praktijk bij de vraag naar het bewijs zonder meer van uit mag gaan”. ‘Ventilatoren en pompen kunnen bijvoorbeeld ook voor andere doeleinden worden gebruikt. Gelet op de ervaringen in het verleden mag verwacht worden dat hierop veelvuldig een beroep zal worden gedaan op een wijze die niet onmiddellijk van de hand kan worden gewezen (een Meer- en vaartverweer).’

De Raad ziet nog meer haken en ogen aan de growshopwet. ‘In dit verband is ook van belang of (…) niet verwacht mag worden dat winkeltjes die thans de titel “growshop” hebben, hun naam niet zullen wijzigen en/of hun assortiment niet zodanig zullen verbreden dat niet eenvoudig kan worden gesteld dat alle of de meeste voorwerpen bestemd zijn voor de grootschalige hennepteelt.’ Met nadruk stelt de Raad dat zij opnieuw advies wil geven, als het wetsvoorstel op belangrijke onderdelen wordt gewijzigd.

Hirsch Ballin: huiswerk overdoen (© Gonzo media)

Drie slechte rapporten kortom: Hirsch Ballin moet zijn huiswerk overmaken. De kans dat hij daar snel aan toe komt lijkt klein, nu hij naast justitie ook het ministerie van binnenlandse zaken demissionair leidt. Tot 7 augustus is hij zelfs de baas van het land, want zowel Balkenende als vice-premier Rouvoet zijn met vakantie. Je zou dus zeggen dat Hirsch Ballin wel wat anders aan zijn hoofd heeft dan de kleine 275 growshops die ons land nog telt. Zijn opvolger richt de blik hopelijk naar Europa, waar growshophouders in landen als Spanje, Engeland, Duitsland en Tsjechië probleemloos hun winkels runnen.  En waar hennepbeurzen, anders dan in Nederland, gewoon zijn toegestaan.

Klik hier voor een PDF van het advies van NvVR

Klik hier voor een PDF van het advies van de VNG

Klik hier voor PDF advies Raad voor de Rechtspraak

Zie ook: Hirsch Ballin verklaart oorlog aan grootschalige hennepteelt (VOC-Blog 1 april 2010)

Jan Lonink (PvdA)

Het vijf pagina’s tellende artikel begint met de persconferentie die burgemeester Jan Lonink op 1 juni 2007 gaf over de voorgenomen verplaatsing van Checkpoint richting Belgische grens. Een journaliste vraagt Lonink wat er toch gaande is bij Checkpoint: onderweg naar het stadhuis heeft ze gezien dat het er wemelt van de politie. “Cameralieden van de regionale omroep laten de burgemeester acuut voor wat hij is en hollen naar de nabijgelegen coffeeshop. Daar kunnen ze nog net het begin filmen van de politie-inval die het Openbaar Ministerie precies die dag heeft gelast. Burgemeester Lonink, toch gesprekspartner van het het OM en de politie in de lokale driehoek, weet tot vlak voor de inval van niets.”

Sjors van Beek, auteur van het artikel in Binnenlands Bestuur, noemt het voorval ‘misschien wel exemplarisch voor de gang van zaken rond Checkpoint’. Niet voor niets heet zijn verhaal ‘Coffeeshop splijt driehoek’. Slachtoffer van de stille strijd tussen gemeente en Openbaar Ministerie is Checkpoint-eigenaar Meddie Willemsen, die klem raakte tussen twee overheden met verschillende agenda’s, zoals zijn advocaten het formuleerden.

Coffeeshop Checkpoint in Terneuzen

De hoofdrolspelers doen opmerkelijke uitspraken in het artikel. Zo zegt Jan Dalebout, tussen 2005 en 2010 chef van het politiedistrict Zeeuws-Vlaanderen, over de ‘overlast’ die Checkpoint zou hebben veroorzaakt: “Die werd niet gestaafd door politiecijfers, maar je moet denken aan foutparkeerders, verkeersbewegingen, wildplassen. Eigenlijk niet anders dan wat er gebeurt rond een willekeurige Ikea-vestiging: het werd onrustig in de straat.”

Dat Terneuzen eind vorige eeuw coffeeshops toestond was niet voor niets, schrijft Van Beek: “In de jaren ‘90 telde Terneuzen zo’n negentig illegale dealpanden, de markten voor soft- en harddrugs waren vermengd, er vonden liquidaties plaats.”

Tot in 2008 wees de gemeente de weg naar de coffeeshops in Terneuzen: 100% affichering

Jan Lonink, sinds 2003 burgemeester van Terneuzen, toont zich gefrustreerd over de verwijten van ‘pappen en nathouden’ toen Checkpoint nog open was. Hij bestrijdt dat hij overtredingen door de vingers zag: “Dat klopt gewoon niet, we hebben geen énkele overtreding door de vingers gezien. En het plaatsen van die verkeersborden hebben we vooraf besproken in de driehoek. Justitie protesteerde daar niet. Maar wij krijgen zo wel een stempel.”

André Beckers, hoofd van het advocatenteam van Checkpoint, spreekt van een ordinaire machtsstrijd in de driehoek: “De officier van justitie heeft over de rug van Checkpoint laten zien wie het in de driehoek voor het zeggen heeft.”

André Beckers staat de pers te woord na de Checkpoint uitspraak van 25 maart 2010 (foto © Gonzo media)

De meest bizarre uitspraken doet officier van justitie Rob Rammelo, verantwoordelijk voor het strafproces tegen Checkpoint, maar geen lid van de lokale driehoek. Hij had onvoldoende zicht op wat er in die driehoek gebeurde, erkent hij nu. “Achteraf heb ik begrepen dat er wel degelijk werd gesproken over het uitdijende Checkpoint, maar vanuit mijn optiek gebeurde er weinig concreets, de shop blééf maar groeien.” Daar had eigenaar Willemsen makkelijk iets aan kunnen doen, meent Rammelo, door niet te verkopen aan mensen die hun cannabis “kennelijk de grens over willen brengen” of maximaal 1 gram per persoon te verkopen.

Het probleem van de achterdeur is volgens Rammelo makkelijk op te lossen: “Een coffeeshophouder weet dat hij met een pondje handelswaar uit de voeten moet. Voor de lokale markt is dat voldoende en dan valt niemand hem lastig. Als hij er voor kiest om klein te blijven, is het best. En als hij zorgt dat iemand anders een stash, een opslagplaats, heeft en hem van daaruit af en toe een pondje toeschuift, dan is die ánder de crimineel, niet de coffeeshophouder.”

Advocaat Beckers heeft één ding geleerd van de Checkpoint zaak: “Alles wat je bespreekt met de burgemeester moet je ook expliciet voorleggen aan het OM: wat vindt úw organisatie hier van? Op papier is zo’n driehoek een hechte eenheid, maar als het er op aan komt schuiven partijen de verantwoordelijkheden voortdurend naar elkaar door. De coffeeshophouder denkt dat hij aan tafel zit met “de overheid”, maar in werkelijkheid is hij vogelvrij. Als je de achterdeur aanpakt, is het gedoogbeleid illusoir.”

Meddie Willemsen doorbreekt vanuit het buitenland voor één keer zijn stilzwijgen in Binnenlands Bestuur. Hij benadrukt dat hij ‘een proefkonijn’ is: “Als dit succes heeft, kunnen alle coffeeshops in Nederland sluiten. Want dan ben je crimineel als je spullen aanneemt aan de achterdeur. Ik word nu bestempeld als criminele organisatie omdat ik zelf voor mijn eigen wiet zorgde. Maar dat is de enige mogelijkheid, zeker als je wilt weten wát je precies verkoopt.” Nog steeds begrijpt hij niets van de gang zaken: “Ik doe niks anders dan inkopen en verkopen. Sinds 1995 ben ik 25 a 30 keer gecontroleerd. Op twee keer na ging dat altijd goed.”

Al in 2002 vertelde Willemsen aan de Belastingdienst hoe zijn voorraadbeheer in elkaar zat: vanuit verschillende stashes vervoerde hij steeds 500 gram naar zijn shop. “Hier is een heel vies spelletje gespeeld. Ik vecht dus door, ik wil niet worden weggezet als een crimineel. Wij waren juist een van de weinige coffeeshops die géén zaken deden met criminelen. Ik heb mijn geld legaal verdiend, mijn personeel heeft zelfs gewoon WW gekregen na de inval. Als ik dit win, zou ik een claim kunnen indienen waar de gemeente failliet aan kan gaan. De Raad van State zal dus haar uiterste best wel doen om de gemeente in het gelijk te stellen. Maar het gaat me om mijn gelijk. Checkpoint was géén criminele organisatie!”

Klik hier voor een PDF-versie van het hele artikel uit Binnenlands Bestuur van 2 juli 2010

Zie ook: Vonnis Checkpoint: Coffeeshop = criminele organisatie (VOC-Blog 25 maart 2010)

Ab Klink (Foto: Hadewych Veys / VWS)

Klink (CDA), demissionair minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, schreef de brief mede namens zijn collega’s van justitie, binnenlandse zaken en jeugd. Hij beschrijft hoe het demissionaire kabinet in de komende periode verder gaat met het drugsbeleid. In aansluiting op de zogenaamde Hoofdlijnenbrief van september 2009 noemt Klink drie punten waarop het coffeeshopbeleid de komende jaren gericht zal zijn:

-’kleinschaligheid en de lokale gebruiker’
-’de beheersing van het aantal coffeeshops (de lokale situatie is daarbij leidend)’
-’meer aandacht voor de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit in relatie tot de coffeeshop’

Het kabinet gaat door met de ‘coffeeshoppilots’, waarvoor in totaal vijftien gemeenten een voorstel hebben ingediend. Die voorstellen worden op dit moment beoordeeld. Ernst Hirsch Ballin (CDA), demissionair minister van binnenlandse zaken, wil dat de pilots ‘nog deze zomer’ van start gaan.

© Gonzo media

Gemeenten wisten al dat experimenten aan de achterdeur afgekeurd zouden worden, maar er blijkt nog een taboe te zijn: de 500 grams voorraadregel voor coffeeshops. Klink: “Elementen van pilots die niet passen binnen de bestaande regelgeving, zoals het experimenteren met een grotere handelsvoorraad, komen niet in aanmerking voor ondersteuning.”  Het was nota bene de commissie Van de Donk (ook CDA) die in haar advies aan het kabinet pleitte voor bijstelling van de onwerkbare voorraadregel. Citaat uit dit advies, ‘Geen deuren maar daden’, pagina 44-45:

“Ten derde ligt er het probleem van de hanteerbaarheid van de maximering van de handelsvoorraad op een halve kilo; hierover is zowel van de zijde van de coffeeshopbranche als de kant van de handhavers (politie, openbaar ministerie, belastingdienst) gewezen op het problematisch karakter hiervan. Dit zal niet veranderen als het bestaan van erg grote coffeeshops en de toestroom van drugstoeristen wordt tegengegaan – ook dan zal er, afhankelijk van de lokale situatie, een variatie in kleinere en grotere shops bestaan. (…) Overwogen kan worden, nu de commissie meent dat de strafrechtelijke handhaving aanscherping verdient, de regels over de maximum hoeveelheid zodanig bij te stellen dat de driehoek daarbij ruimte tot manoeuvreren heeft.”

Met dit nieuwe taboe beperkt het kabinet de ruimte van lokale overheden nog verder en handhaaft zij een absurde regel, die geen enkel redelijk doel dient. En de coffeeshoppilots? Die zijn door Den Haag overbodig gemaakt, nog voordat ze begonnen zijn.

Klik hier voor een PDF-versie van de brief, d.d. 12 juli 2010.